Page 49 - Demo

Lindja eFilipit II August. Miniatur%u00eb, 12702nga maja e pushtetit mbret%u00ebror dhe zbriste n%u00eb principatat territoriale ose sinjorit%u00eb. Kjo lloj marr%u00ebdh%u00ebnieje ndikoi n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb thell%u00eb mbi gjith%u00eb shoq%u00ebrin%u00eb n%u00eb p%u00ebrgjith%u00ebsi dhe vet%u00eb monarkin%u00eb n%u00eb ve%u00e7anti. Pik%u00ebrisht p%u00ebr k%u00ebt%u00eb lloj organizimi, historian%u00ebt e kan%u00eb em%u00ebrtuar monarkin%u00eb e mesjet%u00ebs s%u00eb mesme dhe t%u00eb von%u00eb, si monarki feudale. Fillesat e feudalizmit gjenden n%u00eb zem%u00ebr t%u00eb zot%u00ebrimit frank, midis Luar%u00ebs dhe pellgut t%u00eb Renit. M%u00eb pas, marr%u00ebdh%u00ebnia feudale u shfaq n%u00eb Franc%u00ebn Jugore dhe n%u00eb Italin%u00eb Veriore, n%u00eb mbret%u00ebrit%u00eb e krishtera t%u00eb Spanj%u00ebs dhe n%u00eb Gjermani. Norman%u00ebt, pasi u familjarizuan me feudalizmin frank, i eksportuan feudet dhe feudal%u00ebt n%u00eb pushtimet e tyre m%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme: n%u00eb Italin%u00eb Jugore dhe n%u00eb Angli.Rip%u00ebrt%u00ebritja e pushtetit qendror kapetingDuke filluar nga shekulli XI, pushteti qendror i mbretit n%u00eb Franc%u00eb filloi t%u00eb rip%u00ebrt%u00ebrihej dal%u00ebngadal%u00eb. Monarkia Kapetinge nuk ishte m%u00eb ai organizmi i brisht%u00eb q%u00eb varej plot%u00ebsisht nga feudal%u00ebt e m%u00ebdhenj. N%u00eb vend t%u00eb tyre, n%u00eb krye t%u00eb territoreve u vendos%u00ebn administrator%u00ebt e mbretit. N%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb filluan t%u00eb lindnin edhe forca t%u00eb reja, si laike ashtu edhe kishtare, q%u00eb gjejn%u00eb nj%u00eb pik%u00eb mb%u00ebshtetjeje te monarkia. Duke e zgjeruar baz%u00ebn e mb%u00ebshtetjes shoq%u00ebrore, monark%u00ebt kapeting%u00eb mor%u00ebn gjithnj%u00eb e m%u00eb shum%u00eb autonomi karshi Perandoris%u00eb s%u00eb Shenjt%u00eb Romake. Kapeting%u00ebt has%u00ebn n%u00eb disa pengesa n%u00eb krijimin e nj%u00eb monarkie t%u00eb p%u00ebrqendruar. Ato lidheshin me zot%u00ebrimin e shum%u00eb territoreve franceze nga ana e mbret%u00ebrve anglez%u00eb (p%u00ebr shkak t%u00eb martesave dhe p%u00ebr shkak t%u00eb trash%u00ebgimis%u00eb s%u00eb Normandis%u00eb nga ana e pasuesve t%u00eb Uilliam Pushtuesit) dhe me rivalitetin midis feudal%u00ebve. Megjithat%u00eb, Kapeting%u00ebt vazhduan n%u00eb rrug%u00ebn e tyre drejt p%u00ebrqendrimit t%u00eb pushtetit, t%u00eb ndihmuar nga tre faktor%u00eb: vazhdim%u00ebsia e dinastis%u00eb (q%u00eb i jepte pushtetit t%u00eb mbretit nj%u00eb vler%u00eb t%u00eb shenjt%u00eb), fakti q%u00eb Kapeting%u00ebt ishin maja absolute e nj%u00eb hierarkie feudale, si dhe zot%u00ebrimi i nj%u00eb baze t%u00eb mir%u00eb territoriale. N%u00eb shekullin XII, Monarkia Kapetinge hodhi bazat e nj%u00eb shteti t%u00eb nj%u00ebsuar: n%u00eb oborrin mbret%u00ebror q%u00ebndronin dinjitar%u00ebt e m%u00ebdhenj laik%u00eb dhe kishtar%u00eb, e ashtuquajtura Paria e Franc%u00ebs, dhe funksionar%u00ebt e em%u00ebruar me detyra administrative dhe gjyq%u00ebsore. Kontrolli i krahinave dhe p%u00ebrgjegj%u00ebsia e mbledhjes s%u00eb taksave iu besua nj%u00eb institucioni t%u00eb ri, Baliv%u00ebve, t%u00eb cil%u00ebt ishin t%u00eb detyruar t%u00eb ktheheshin n%u00eb oborrin mbret%u00ebror, s%u00eb paku nj%u00eb her%u00eb n%u00eb vit p%u00ebr t%u00eb dh%u00ebn%u00eb llogari. Filipi II e shnd%u00ebrroi Franc%u00ebn nga nj%u00eb shtet i vog%u00ebl feudal, n%u00eb vendin m%u00eb t%u00eb begat%u00eb dhe t%u00eb fuqish%u00ebm n%u00eb Evrop%u00eb. Ai riorganizoi qeverin%u00eb franceze dhe solli q%u00ebndrueshm%u00ebrin%u00eb financiare n%u00eb vendin e tij. N%u00eb koh%u00ebn e tij u nd%u00ebrmor aksioni i rrethimit t%u00eb Kryq%u00ebzat%u00ebs Albigensiane (1209-1229), q%u00eb ndihmoi shtrirjen e Franc%u00ebs n%u00eb drejtim t%u00eb jugut. Jo rast%u00ebsisht, Filipi II August (1180-1223) la m%u00ebnjan%u00eb titullin e vjet%u00ebr %u201cMbret i Frank%u00ebve%u201d, p%u00ebr t%u00eb marr%u00eb titullin \N%u00eb shekullin XIII ra shteti feudal dhe lindi shteti komb%u00ebtar, i bazuar mbi p%u00ebrfaq%u00ebsin%u00eb e shtresave m%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme. Pushteti qendror u identifikua gjithnj%u00eb e m%u00eb shum%u00eb me mbretin, i cili tashm%u00eb kishte nj%u00eb rezidenc%u00eb t%u00eb q%u00ebndrueshme n%u00eb Paris. N%u00eb mesin e shekullit XIII filloi t%u00eb funksiononte Parlamenti i Parisit, q%u00eb ishte nj%u00eb gjykat%u00eb e formuar nga gjykat%u00ebs q%u00eb merrnin rrog%u00eb nga sovrani. Kjo gjykat%u00eb shum%u00eb shpejt e shtriu kompetenc%u00ebn e vet n%u00eb t%u00eb gjith%u00eb territorin. Vendosja n%u00ebn kontroll e pjes%u00ebs m%u00eb t%u00eb madhe t%u00eb feudal%u00ebve, i dha mund%u00ebsi mbretit ta mb%u00ebshteste pushtetin e tij mbi rendet shoq%u00ebrore kryesore t%u00eb shoq%u00ebris%u00eb. N%u00eb k%u00ebt%u00eb koh%u00eb lind%u00ebn p%u00ebrfaq%u00ebsit%u00eb e rendeve shoq%u00ebrore ose, si%u00e7 quheshin ndryshe, \enkas p%u00ebr t%u00eb qeverisur me mbretin dhe p%u00ebr mbretin.47